کتاب/ روش شناسی مطالعه موردی در پژوهش های مدیریت: آزمون نظریه و نظریه پردازی
۲۲ اردیبهشت, ۱۳۹۵
کتاب/ ساختار عملياتي تأمين مالي اسلامي از طريق انتشار سهام
۲۲ اردیبهشت, ۱۳۹۵
نمایش همه

کتاب/ سرمایه اجتماعی در نهج البلاغه

عنوان کتاب : سرمایه اجتماعی در نهج البلاغه «رویکردی مدیریتی»
مولف : حامد فاضلی کبریا
با مقدمه : دکتر مصطفی دلشاد تهرانی
ناشر : انتشارات دانشگاه امام صادق علیه السلام
سال انتشار : ۱۳۹۱
نوبت چاپ : اول
شابک : ۹۷۸۶۰۰۲۱۴۲۳۶۸
رده بندی دیویی : ۲۹۷/۹۵۱
خرید

پیشگفتار

تعاملات و روابط بين افراد به عنوان مجموعه رفتارهاي انساني، در طول تاريخ همواره موضوع مهمي بوده است که افکار بسياري از متفکرين و جامعه­شناسان را به خود معطوف نموده است. لذا برخی انديشمندان سعي در طراحي مدلي نظامند براي شکل‌دهي و تدوين اين روابط داشته‌اند. بي‌شک مقوله روابط انساني در جوامع بر نحوه تعاملات آن اثرگذار بوده و ذهن بسياري از متخصصين متوجه اين امر گردیده است. در سالهاي اخير بسياري از انديشه‌وران بر اين اعتقادند که با شناسايي، گسترش و بکارگيري مؤلفه‌هاي سرمايه‌هاي اجتماعي در جوامع، مي‌توان بسياري از چالشهاي درون سازماني را با تدبير و بدون آسيب پشت سر نهاد و خلأهاي رشد و توسعه سازماني نيز با اين روش پر نمود.

در مجموعه نامه‌ها، حکمت­ها وخطب نهج­البلاغه معارف، مفاهيم و اشارات مستقيم و غيرمستقيم بسياري موجود مي‌باشد که از آنها مي‌توان مفاهيم مرتبط با توليد، انباشت و افزايش سرمايه اجتماعي را استنباط نمود. اين مفاهيم تحت عنوان بخشي از مؤلفه‌ها و شاخص‌هاي سرمايه اجتماعي محسوب مي‌شوند. از مهمترين عوامل ارجحيت مؤلفه‌هاي سرمايه اجتماعي در نهج البلاغه تفاوت در بنیان­های درونی، سازوکارها و روش‌هاي ارتقاء و افزايش سرمايه اجتماعي می‌باشد. در نگاه متعارف انديشمندان و صاحب نظران علوم اجتماعي در غرب عمدتاً نگاه ابزارگرایانه به مفاهيم و عوامل کيفي مي‌باشد و بالتبع توسعه انسان محور، خالي از ارزش‌هاي معنوي و قدسي و همچنين خارج از ارزش‌هاي نظام توحيدي و الهي مي‌باشد. لذا همين منظر سبب مي­شود نظریه­ها ریشه در درون افراد ندارد و درصدد خطاي اين نظريه‌ها بالا باشد. دوام، پايداري و اثرگذاري آنها نيز در جوامع انساني که داراي فطرتي الهي هستند، قابل تأمل است. از‌اين‌رو، تمسک به فرمايشات اميرالمومنين علیه السلام و الهام گرفتن از کتاب شريف نهج‌البلاغه که مفاهيم صادره از يک انسان کامل است، مي­تواند راهگشاي حل تعارضات، بهبود و ارتقاء جامعه، سازمان‌ها و نهادها در پيمودن مسير رشد و کمال الهي باشد که همين امر موجب تقويت و گسترش سرمايه اجتماعي در عرصه مديريت بشري نيز خواهد بود.

بنظر مي‌رسد با نگاهي دقيق به مجموعه خطب، نامه‌ها و حکمت‌هاي ماندگار و ارزشمند نهج‌البلاغه مي‌توان مؤلفه­ها و اصولي را از متن فرمايشات حضرت استخراج نمود. اين اصول مي‌تواند بعنوان بخشي از الگوي رفتاري- اداري امام علي عليه‌السلام از منظر مؤلفه‌هاي سرمايه اجتماعي لحاظ گردد. از طرفي امکان تعميم اين الگو در حوزة تعاملات سازماني و عرصه مديريت بر پايه متغير نهان سرمايه اجتماعي وجود دارد. علاوه بر آن مي‌توان به کمک مؤلفه‌ها و شاخصهاي اين الگو يک مدل پيشنهادي مديريتي برگرفته از مفاهيم نهج‌البلاغه عرضه نمود.

نوشته حاضر به طور مشخص درصدد ارائه مدلي از مؤلفه­ها و شاخص‌هاي سرمايه اجتماعي مبتني برآموزه­هاي مولي‌الموحدين اميرالمومنين علي عليه‌السلام است که در عبارات نهج‌البلاغه بدان اشاره شده است. در اين مدل سعي شده است با استفاده از روش تحقيق داده بنياد و با توجه به مفاهيم نهج­البلاغه، مؤلفه‌ها و شاخص‌هاي سرمايه اجتماعي شناسايي، استخراج و تدوين مدل گردد. با توجه به بررسي انجام شده، علی­رقم اینکه پژوهش مستقلي در حوزه ارتباط مفاهيم ديني خصوصا نهج­البلاغه در موضوع سرمايه اجتماعي انجام نشده است، پژوهش جدی و بنیان­داری در حوزه سرمایه اجتماعی و حوزه سازمانی و مدیریتی نیز به رشته تحریر درنیامده است.

نظر به ضعف روحي و علمي نگارنده در درک مطالب امام و والایي و عمق کلام اميرالمومنينعلیه السلام امید است، بتوان با استعانت از وجود امیرالمومنین علیه السلام و تدبر و دقت بیشتر در کتاب شریف نهج­البلاغه با نگاه مدیریت و سازمانی و همچنین کمک اساتید محترم، بتوان ضمن رسیدن به مفهوم سرمایه اجتماعی در نهج­البلاغه، برخي مؤلفه‌های این سرمایه را در نهج‌البلاغه شناسايي و ارائه نمود.

بر خود لازم می­دانم از زحمات بی­شائبه اساتید فرهیخته و وارسته جناب آقای دکتر مصباح­الهدی باقری کنی و جناب آقای دکتر سید عدنان لاجوردی به خاطر راهنمایی­های ارزنده­شان در نگارش این کتاب قدرانی کنم. در طول تحصیل در دانشگاه امام صادق (ع)، چندین ترم از کلاس­های ارزشمند نهج‌البلاغه استاد گرانقدر، جناب آقای دکتر مصطفی دلشاد تهرانی نهایت بهره برده­ام که زمینه ساز انتخاب پژوهشی با رویکردی مدیریتی از منظر یگانه مدیر و مدبر تاریخ بشریت، مولی الموحدین امام علیعلیه السلام در راستای تولید علم دینی و بومی شد. از این رو از مقام علمی ایشان و همچنین از اینکه مقدمه­ای وزین بر این کتاب نگاشته­اند؛ کمال تشکر را دارم.

همچنین از جناب آقای دکتر خواجه سروی (معاونت محترم فرهنگی وزیر علوم، تحقیقات و فن­آوری) جهت مشورت­های حکیمانه­شان در نوشتار این تحقیق و جناب آقای دکتر منصور اعتصامی (قائم مقام محترم سازمان فرهنگ و ارتباطات اسلامی) که دغدغه اصلی موضوع سرمایه اجتماعی را برای بنده ایجاد نمودند و تذکرات عالمانه خود را از بنده دریغ نفرمودند سپاسگذاری ویژه دارم.

از مساعدت­های جناب آقای دکتر اصغر افتخاری معاونت محترم پژوهشی دانشگاه امام صادق (ع) در توجه ویژه به موضوعات میان رشته­ای و اسلامی و تولید علم دینی و همچنین دیگر همکاران ایشان در معاونت پژوهشی آقایان رضا باقریان، ابوالفضل قاموس، رضا عبداللهی، محمد روشنی که زحمت آماده­سازی این اثر را بر عهده داشته­اند تشکر دارم.

در پایان از همسرعزیز و پدر و مادر گرامی­ام که همواره در مسیر علمی مشوق و حامی بنده بوده­اند و همه کسانی که در طول این پژوهش یاری­ام داده‌اند، صمیمانه تشکر می‌نمایم

برای بارگیری مقدمه، فهرست مطالب و بخشی از کتاب اینجا کلیک کنید